Η θεία απ’ το Σικάγο προβληματίζεται

Με τη μονοδιάστατη, περιορισμένη σκέψη μου που πάντα θέλει να ταξινομεί – πρώτο, δεύτερο, τρίτο – προσπαθώ, προσπαθώ μάταια να συλλάβω τι σημαίνει Ελλάδα για μας σήμερα… Τώρα, δε, ψάχνοντας μια κατεύθυνση για να προσανατολίσω τους μικρούς μαθητές μου, απέκτησα και πρακτικό λόγο που θέλω να ξεκαθαρίσω το θέμα στο μυαλό μου. Με απασχολεί σε βαθμό εμμονής και, το χειρότερο, όσο κι αν προσπαθώ, η απάντηση μου διαφεύγει μέσα στην πολυπλοκότητά της.

 Γιατί απαιτεί τόσο βασανιστικά ο ψυχισμός μου να κατανοήσει την Ελλάδα σαν να ήταν σχολικό αντικείμενο; Δεν μπορώ ν’ απαλλαγώ από τούτη την ανάγκη. Ξεχνιέμαι (ευτυχώς) για ένα διάστημα, όμως, με κάποια αφορμή, αυτή ξαναθεριεύει και με κρατάει ξύπνια τις νύχτες. Ήθελα να ήμουν συνθέτης, μουσικός, ποιητής, καλλιτέχνης – να μπορούσα με κάποιο τρόπο να την εξωτερικεύσω ώστε να μην υποφέρω τόσο. Προς το παρόν εκτονώνομαι διαβάζοντας τις πρώτες πρωινές ώρες που υπάρχει ησυχία, γράφοντας σε σας και ανεβάζοντας την ταχύτητα όταν τρέχω σαν το χάμστερ στο διάδρομο, ενώ ακούω Ιωαννίδη, Μάλαμα και Imam Baildi.

 Το έχω ξαναπεί πολλές φορές: Η επιθυμία να καταλάβω τι εστί Ελλάδα γεννήθηκε μέσα μου όταν βρέθηκα για πρώτη φορά να κατοικώ στο εξωτερικό και, από τότε, μόνο μεγαλώνει. Πίστεψα, εκείνη την εποχή, ότι θα την ικανοποιήσω μελετώντας θεωρητικά και πρακτικά πλευρές του ελληνικού πολιτισμού, όμως, διαπιστώνω ότι συμβαίνει ακριβώς το αντίθετο. Όσο πιο πολύ ασχολούμαι, τόσο περισσότερο η επιθυμία δυναμώνει και προσλαμβάνει υπαρξιακές διαστάσεις.

 Μια από τις αρχικές μου χρονιές στο Ανοιχτό Πανεπιστήμιο, όταν ήρθα σ’ επαφή για πρώτη φορά με τη μεταμοντέρνα ιστορική σκέψη, είχα υποστεί αβάσταχτο αποσυντονισμό. Ο καθηγητής μου είχε κουφαθεί από την ένταση με την οποία με είχε επηρεάσει η πρωτόγνωρη για μένα ανατροπή αξιών που έως τότε είχα μάθει να θεωρώ αυτονόητες. Ακόμη, αρκετά χρόνια μετά, δεν έχω βρει ικανοποιητικό τρόπο για να ξεπεράσω εκείνη την αποσταθεροποίηση. Δε με καλύπτει απόλυτα καμιά από τις διαφορετικές οπτικές. Από τη μια η παραδοσιακή αντίληψη της σχολικής μου εκπαίδευσης – πατρίδα, έθνος, συσχέτιση ελληνισμού και χριστιανισμού, ιστορική συνέχεια, Σολωμός, Κάλβος, Μακρυγιάννης, Παπαδιαμάντης, Κόντογλου. Θα ήθελα πολύ να μου είναι αρκετή, να είναι η απόλυτη και μοναδική αλήθεια, γιατί είναι η αλήθεια που μιλάει πιο πολύ στην ψυχή μου.

 Όμως υπάρχει και η άλλη αλήθεια: Εμφύλιος και τα επακόλουθά του, διαχρονικά λαμόγια, εκμετάλλευση και συμβιβασμοί, παντοδύναμα οικονομικά συμφέροντα, Ορθοδοξία ξεστρατισμένη από πολλούς, Χρυσή Αυγή, ευρεία αμφισβήτηση των εννοιών έθνος και εθνικό κράτος και πανταχού παρούσα η παγκοσμιοποίηση, ως βέβαιο παρόν και μέλλον. Εδώ στην Αμερική ειδικά, τη ζει κανείς στο πετσί του την παγκοσμιοποίηση κάθε στιγμή, από την ασύλληπτη πολυπολιτισμικότητα των κατοίκων και των υλικών αγαθών έως την απόλυτη κυριαρχία του καταναλωτισμού μεγάλης κλίμακας σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής.

 Πρόσφατα, κάποιος μου σχολίασε: «Τι έχεις στην Ελλάδα που τόσο πολύ σου λείπει; Τους συγγενείς και τους δικούς σου. Μην προσκολλάσαι σ’αυτά. Θα τους βλέπεις τα καλοκαίρια. Τώρα βρέθηκες εδώ, που είναι παράδεισος σε σχέση μ’αυτά που περνάνε όσοι βρίσκονται εκεί, και θα μείνεις για πολύ καιρό, οπότε πάρ ‘το απόφαση». Μόνο τους δικούς μου έχω; Μόνο αυτό σημαίνει για μένα Ελλάδα; Αν είναι έτσι, τότε γιατί νιώθω διαρκώς μια τρύπα στην καρδιά όσο βρίσκομαι εδώ, ο πόνος της οποίας απλώς μουδιάζει, χωρίς να σταματά, με την επιφανειακή αναλγησία που προσφέρει ο χρόνος; Γιατί διαβαζω Καβάφη και δεν μπορώ να κοιμηθώ το βράδυ; Γιατί μελετάω την ελληνική γραμματική για να κάνω το μάθημα και συγκινούμαι με τις εγκλίσεις και τις καταλήξεις; Γιατί αισθάνομαι σαν να βρίσκομαι στη ζώνη του λυκόφωτος, κυκλοφορώντας ανάμεσα σε αγνώστους που μιλούν αλλιώς, σχετίζονται αλλιώς, σκέφτονται αλλιώς, αντιλαμβάνονται τη ζωή αλλιώς; Τι γυρεύω εγώ στην υγρασία και την παγωνιά, ανάμεσα στα γρασίδια, τα σκιουράκια και τα ελαφάκια, στις κουκλίστικες, τακτικές γειτονιές, στους τεράστιους δρόμους, στα super sized καταστήματα, στην κοινωνία της επιβαλλόμενης ησυχίας, της τεχνολογίας, της ψεύτικης ευγένειας και της απόλυτης κατανάλωσης;

 Βιώνοντας τώρα την κουλτούρα της Αμερικής στο φυσικό της τόπο, εκεί όπου πραγματικά ανήκει, αναρωτιέμαι και για το αντίθετο: Τι δουλειά έχουμε εμείς στην Ελλάδα να ακολουθούμε φρενιασμένοι την αμερικάνικη κοσμοαντίληψη που έχει κυριεύσει τη ζωή μας με την παντοδυναμία της; Είναι ασύλληπτο το πόσο ξένος είναι με την ελληνική ψυχή αυτός ο πολιτισμός που έχει γίνει κομμάτι μας στην παραμικρή λεπτομέρεια της καθημερινότητας. Τώρα, εδώ, το βλέπω πολύ καθαρά.

 Μια φίλη μου είπε ότι η εικόνα που έχω για τη χώρα μας είναι ρομαντική, κι έχει δίκιο: Καθότι μεγάλωσα στην άνεση των Β.Π. και είμαι τα τελευταία χρόνια χωμένη σαν ερημίτης μέσα σε μια κουζίνα, βρίσκομαι εν πολλοίς αποκομμένη από την καθημερινή τριβή με τα δεινά που ταλαιπωρούν τον Έλληνα πολίτη και εργαζόμενο, αυτά που προκαλούν δίκαιη αγανάκτηση, στις μέρες μας και απελπισία. Ειδικά τώρα που κατοικώ και έξω από το ελληνικό κράτος, η δυσλειτουργία του με αγγίζει στην πράξη ακόμη λιγότερο. Το σκέφτομαι, όμως: Δεν είναι δυνατό να μην υπάρχει αλήθεια μέσα σ’αυτά που νιώθω, όσο ρομαντικά κι αν ακούγονται.

 Είναι γεγονός ότι η κατανάλωση αποτελεί εδώ κινητήρια δύναμη. Ο πελάτης κατέχει απόλυτη εξουσία, καθώς δικαιούται να διαμαρτυρηθεί και να απαιτήσει ο,τιδήποτε έχοντας πάντα δίκιο. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στις ηλεκτρονικές αγορές. Εμείς χρησιμοποιούμε πολύ το Amazon για τα ψώνια μας. Με μια μικρή ετήσια συνδρομή, αποκτά κανείς τη δυνατότητα να παραγγέλνει προϊόντα που παραδίδονται σε δυο μέρες στην πόρτα του, χωρίς επιβάρυνση με ταχυδρομικά έξοδα. Έτσι γίνεται πολύ πιο γρήγορο κι απλό ν’ αγοράσεις κάτι που θέλεις στο διαδίκτυο, απ’ το να ψάξεις να το βρεις στο αντίστοιχο φυσικό κατάστημα, ειδικά με τις μεγάλες αποστάσεις. Για να ψωνίσεις online, αναγκαστικά δίνεις βαρύτητα στις κριτικές που διαβάζεις στο site, των καταναλωτών που έχουν ήδη αγοράσει και χρησιμοποιήσει πριν από σένα το προϊόν που σ’ενδιαφέρει.

Αυτές οι κριτικές είναι το κάτι άλλο. Κατεβατά ολόκληρα, διατριβές, όπου με την παραμικρή λεπτομέρεια περιγράφονται τα θετικά και τα αρνητικά του εκάστοτε προϊόντος. Διερωτώμαστε συχνά με το Γιώργο πώς ακριβώς πρέπει να λειτουργεί η ψυχολογία του καταναλωτή που αφιερώνει τόσο χρόνο για να συνθέσει και ν’ανεβάσει στο Amazon τέτοιο πολύπλοκο κείμενο για κάτι που αγόρασε, ακόμη και για πράγματα ευτελή κι ασήμαντα.

 Ήθελα, τις προάλλες, να πάρω ένα φίλτρο για την καφετιέρα κι ένα φλυτζάνι-θερμός για να μεταφέρω τον καφέ μου. Μπήκα στο Amazon λίγο να χαζέψω. Πέτυχα κάτι θερμός και φίλτρα που μ’ ενδιέφεραν, δεν είχε, όμως, το site αρκετές φωτογραφίες, ώστε να βεβαιωθώ ότι ήταν ακριβώς αυτό που χρειαζόμουν. Εκεί που είχα απογοητευτεί, συνειδητοποίησα ότι υπήρχε ειδικός χώρος για αναρτήσεις φωτογραφιών από τους αγοραστές, καθώς και ότι, μέσα στην αξιολόγησή του, ο αγοραστής μπορούσε να ανεβάσει και βίντεο από το προϊόν που ψώνισε. Βρήκα έτσι όχι μια και δυο, αλλά πολλές φωτογραφίες, με λεπτομέρειες και σχόλια – πώς δουλεύει το καπάκι, πώς πλένεται, τι πρόβλημα είχε ο ένας, πόσες ώρες κρατούσε το θερμός ζεστό τον καφέ του άλλου, πόσο δυνατός ή αραιός έβγαινε ο καφές στην καφετιέρα κλπ. κλπ… Είδα κι ένα βίντεο, που αξίζει να του ρίξετε μια ματιά. Το συγκεκριμένο προσωπικά με βοήθησε στην επιλογή μου, όμως λέω: Τι κουλτούρα είναι αυτή, όπου ο καταναλωτής ξοδεύει απ’ τον υπερ-πολύτιμο ελάχιστο ελεύθερο χρόνο του για να φωτογραφήσει και ν’ανεβάσει στο διαδίκτυο λεπτομέρειες από το φίλτρο της καφετιέρας, αξίας 4.5 δολαρίων, ή να μαγνητοσκοπήσει και ν’ανεβάσει βίντεοκριτική για το καινούριο του φλυτζάνι καφέ; Πόσο σημαντικό το θεωρεί ώστε να του δώσει τέτοια προτεραιότητα;

 Διάβασα επίσης πριν κάποιες μέρες ένα άρθρο στο περιοδικό Time. Το είχε γράψει η αδελφή του Mark Zuckerberg, του ιδρυτή του Facebook. Το νόημα ήταν ότι, επειδή στη σημερινή γενιά εργαζομένων τα όρια μεταξύ προσωπικής και επαγελματικής ζωής έχουν ξεθωριάσει μέσω της χρήσης των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, πρέπει κανείς να εκθέτει ελεύθερα τον πραγματικό εαυτό του online χωρίς το φόβο ότι αυτό θα τον βλάψει επαγγελματικά. Το άρθρο εστίαζε στο πώς γίνεσαι καλύτερος ηγέτης και επαγγελματίας ακολουθώντας την προαναφερθείσα τακτική. Αυτό που μου έκανε τη μεγαλύτερη εντύπωση ήταν ότι το κατά πόσο είναι καλό η προσωπική μας ζωή να γίνεται δημόσιο κτήμα δεν βρισκόταν υπό συζήτηση, θεωρούνταν γεγονός δεδομένο, αναμφισβήτα θετικό, το πρόβλημα ήταν απλώς αν βοηθά το επαγγελματικό image και πώς μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε προς το συμφέρον του.

 Τελευταίο για σήμερα, σας παρουσιάζω το Gigwalk (εφαρμογή για smartphones για την οποία ο Γιώργος πληροφορήθηκε σε εκπαιδευτική συνάντηση στη δουλειά του): Είσαι καταναλωτής. Εγκαθιστάς την εφαρμογή στο smartphone σου και βγαίνεις στην αγορά. Εκεί που προχωράς αμέριμνος, χτυπάει συναγερμός! Η Gigwalk, που έχει εντοπίσει τη θέση σου μέσω GPS, μόλις σου ανέθεσε μια κατασκοπευτική αποστολή. Πρέπει, π.χ. να μπεις στο διπλανό κατάστημα, να φωτογραφίσεις το ράφι με τα τάδε προϊόντα ή να καταγράψεις τιμές από το δείνα προϊόν και να τις καταχωρίσεις μέσω του κινητού σου. Οι πληροφορίες που προσέφερες θα χρησιμοποιηθούν από το τμήμα marketing ανταγωνιστικής εταιρίας. Αντάλλαγμα για σένα; Κάποιο χρηματικό ποσό. Όπως αναφέρουν και στο web site τους, «make a few bucks, or make an extra pay check: it’s up to you». Να φωνάξουμε για φαγητό το μεγάλο αδελφό; Ένα καφεδάκι με την KGB, τη CIA, την MI6; Εσείς τι λέτε;

 Σας χαιρετώ, αφιερώνοντάς σας ένα τραγούδι που προχθές άκουσα για πρώτη φορά. Ήθελα να μπορούσα να το έχω γράψει εγώ.


Το κείμενο αναδημοσιεύτηκε στο διαδικτυακό ντοκυμαντέρ Νέα Διασπορά.
Θερμές ευχαριστίες.

New Diaspora

Advertisements

4 thoughts on “Η θεία απ’ το Σικάγο προβληματίζεται

  1. Ναταλάκι μου…υπέροχο το κείμενο…αυτο που έχω να πω ειναι οτι το διάβαζα και απλά μου έλειπες…σε είχα εικόνα…μας φανταζόμουν στην κουζίνα να μου αναλύεις όλους αυτούς τους προβληματισμούς σου…σας φιλώ πολύ και μου λείπετε ακόμη περισσότερο!!!!

  2. Ναταλία SOS! Όταν πάω να κατεβάσω ολόκληρο το κείμενο μου βγάζει αλαμπουρνεζικα! Χχχ Λένα

    Από το iPhone μου

    16 Νοε 2013, 10:07 μ.μ., ο/η “Πού είμαι; Α, ναι… στην Αμερική.” έγραψε:

    > =0A=09=0A > =0A=09=09=09=09=09=09=0A=09=09=09=09=09=0A=09=09=09=09 >

  3. Ναταλάκι υπέροχο!… δεν μπορώ να σου πω πόσο μίλησε στην ψυχή μου…και πόσο ” ήθελα να μπορούσα να το είχα γράψει εγώ”. Πολύ χάρηκα που σας είδα χθες στο skype! Κατερίνα (η θεία)

  4. Pingback: New Diaspora — The aunt from Chicago is troubling herself

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s