Είναι κανείς εδώ; Καιρός να ψάξω.

alh8inos_eaytos_02

Αυτά που διαβάσατε την προηγούμενη φορά μ’ έχουν ακινητοποιήσει. Δεν αισθάνομαι ότι υπάρχει κάτι άλλο που μπορώ ν’ αναφέρω που να είναι αντάξιό τους. Τι να λέω τώρα, διάφορες θεωρίες; Να περιγράφω λεπτομέρειες της ζωής μου στην Αμερική; Η πραγματικότητα είναι αυτή που ήδη διαβάσατε. Η Ελλάδα εκεί, και σε κατάσταση απόλυτης κρίσης σε όλα τα επίπεδα (το οικονομικό είναι, δυστυχώς, η κορυφή του παγόβουνου). Ελπίδα ανάκαμψης; Ό,τι σκέφτομαι ή διαβάζω σχετικά τις τελευταίες βδομάδες μόνο απογοήτευση μου δημιουργεί. Και βαθύ πόνο για την κατάντια μας συνολικά. Εδώ λοιπόν, ακόμη εδώ. Προοπτική επιστροφής; Άγνωστη. Διέξοδος; Επίσης άγνωστη. ΤΕΛΟΣ.

Για το λόγο αυτό, κι επειδή θα περάσουν μάλλον κι άλλες μέρες μέχρι να ξεκολλήσω και να ξανανιώσω κάτι με νόημα θετικό, θ’ αναρτήσω ένα κείμενο που έγραψα τον Απρίλιο και, λόγω μετακόμισης, δεν πρόλαβα τότε να ολοκληρώσω. Το ξαναδιάβαζα σήμερα και, παρότι αυτή τη στιγμή δεν έχω την αισιόδοξη διάθεση που είχα όταν το έγραψα, βρίσκω το περιεχόμενό του χρήσιμο και, ίσως, επίκαιρο. Το ίδιο ισχύει και για την εικόνα – την ανεβάζω ημιτελή και κάπως πρόχειρη, γιατί τώρα έχω βγει από το πνεύμα που μ’ έκανε τότε να τη σχεδιάσω και δεν μπορώ να την τελειώσω, αυτό, όμως, δε σημαίνει πως δε με εκφράζει. Όπου αναφέρεται παροντικός χρόνος, παρακαλώ να μεταφερθεί στην περασμένη άνοιξη. Τα τωρινά σχόλιά μου σ’αυτά που έγραψα τότε θα τα εντοπίσετε μέσα στις αγκύλες.

______________

Διάβασα προ ημερών σε μια επιγραφή το εξής: «Thinking about the person you would like to be is wasting the person you are». Τέτοια σλόγκαν βλέπει κανείς συχνά εδώ έξω από εκκλησίες, σε ειδικούς πίνακες ανακοινώσεων που υπάρχουν γι’ αυτή τη δουλειά. «Εξυπνάδες», θα πείτε, και όχι άδικα. Το συγκεκριμένο μήνυμα μου κόλλησε, όμως, και το σκέφτομαι μέρες μετά. Το τελευταίο του κομμάτι… «wasting the person you are». Πόσο χρόνο κι ενέργεια ξοδεύουμε προσπαθώντας να γίνουμε κάτι που δεν είμαστε, αγκομαχώντας να προσαρμοστούμε σε κάποιο πρότυπο, σ’αυτό που νομίζουμε ότι οι άλλοι περιμένουν από μας… Η ειρωνία είναι ότι τούτο το πρότυπο συχνά δεν υφίσταται, ούτε οι άλλοι προσδοκούν από μας κάτι τέτοιο, όλο αυτό είναι μέσα μας και χάνουμε την πραγματική μας ζωή για κάτι που βρίσκεται στο χώρο της φαντασίας, αντί να αναζητήσουμε τον αληθινό εαυτό μας – διεργασία εξαιρετικά επίπονη – και να επιδιώξουμε να ζήσουμε όπως αυτός μας καλεί από το βάθος όπου τον έχουμε καταχωνιάσει.

Βρισκόμαστε αυτόν τον καιρό σε μια διαδικασία αγοράς σπιτιού για τα χρόνια που θα μείνουμε εδώ. Μέσα σε όλα, συνεργαζόμαστε με ένα δικηγόρο, ο οποίος μας εκπροσωπεί στη συναλλαγή. Μάθαμε, λοιπόν, ότι ο άνθρωπος περνά μια απίστευτη περιπέτεια, σαν αυτές που βλέπουμε στις ταινίες: Η μικρή του κόρη αγνοείται εδώ και μερικές μέρες, καθώς πήρε κάποια στιγμή το αυτοκίνητο της μητέρας της κι εξαφανίστηκε. Το αυτοκίνητο εντοπίστηκε παρατημένο, ενώ η τσάντα και το κινητό της κοπέλας βρέθηκαν πεταγμένα σε μια από τις γέφυρες της Νέας Υόρκης, γεγονός που δημιουργεί υπόνοιες ότι ίσως αυτή να αυτοκτόνησε πέφτοντας στο ποτάμι. [Όπως απεδείχθη κάποιες βδομάδες αργότερα, το κορίτσι πράγματι αυτοκτόνησε].

Το εντυπωσιακότερο στοιχείο της όλης ιστορίας είναι το προφίλ της κοπέλας. Ήταν αριστούχος τελειόφοιτη σε τοπικό πανεπιστήμιο, πρωταθλήτρια του τένις και αρχηγός της πανεπιστημιακής ομάδας, εργαζόταν σε δυο διαφορετικές δουλειές και είχε μόλις γίνει δεκτή σε εννιά νομικές σχολές για να συνεχίσει τις σπουδές της. Σύμφωνα με τα ΜΜΕ, ήταν τελειομανής και πολύ φιλόδοξη. Πριν λίγες μέρες, ο πατέρας της έλεγε στο Γιώργο πόσο την καμαρώνει. Παρά τα εντυπωσιακά αυτά επιτεύγματα, το κορίτσι βρισκόταν σε μεγάλη ψυχική αναστάτωση τον τελευταίο καιρό και είχε επιστρέψει στο σπίτι της από τον κοιτώνα του πανεπιστημίου γιατί δεν άντεχε άλλο την πίεση.

Μου φάνηκε απίστευτο όταν το άκουσα, ειδικά επειδή συνέβη σε κάποιο γνωστό μας. Αυτομάτως ταυτίστηκα με τους γονείς. Μου είναι αδύνατο να συλλάβω τον πόνο, την αγωνία τους, το αφόρητο αίσθημα ευθύνης που θα πρέπει να νιώθουν. Απόρησα πώς ο πατέρας μπορεί να πηγαίνει κανονικά στη δουλειά του. [Μιλώντας του εκ των υστέρων, συνειδητοποίησα ότι αυτός ήταν ο τρόπος του για να αντεπεξέλθει στην αδιανόητη ένταση που περνούσε εκείνες τις μέρες.]

Αναλογίζομαι το γεγονός. Το κοριτσάκι, 22 χρονών, τέλειωσε τη ζωή του πριν προλάβει να τη ζήσει, σε μια στιγμή, και για λόγους μακροσκοπικά τόσο ασήμαντους… Θα μπορούσα πολλά να σχολιάσω για το απάνθρωπο ανταγωνιστικό περιβάλλον της Αμερικής, για την αδυσώπητη έμφαση στο αποτέλεσμα, για την απουσία του ανθρώπινου στοιχείου και της επικοινωνίας στις σχέσεις, για την έλλειψη διάθεσης ενδοσκόπησης και αυτογνωσίας, αληθινά όλα. Τέτοιοι σχολιασμοί, όμως, θα περιορίζονταν στα πλαίσια της κριτικής, χωρίς να προσφέρουν κάτι περισσότερο.

Το μόνο που πραγματικά αξίζει να αναρωτηθεί κανείς είναι: Πώς μπερδευόμαστε έτσι; Πώς περιπλέκουμε τη ζωή μας και αφήνουμε να μας διαφύγει το σπουδαιότερο, το ποιοι είμαστε και τι θέλουμε εμείς απ’ αυτήν; Πάλι στα ίδια έρχομαι, θα με βαρεθείτε στο τέλος, αλλά τα γεγονότα γύρω μου συνεχώς με προκαλούν να επιστρέφω σ’αυτούς τους συλλογισμούς (μάλλον, πιο σωστά, εμένα με απασχολούν αυτοί οι προβληματισμοί και τους ανακαλύπτω παντού).

Σκέφτομαι μέσα απ’ αυτό το πρίσμα και τα δικά μου. Όταν εργάστηκα στο παρελθόν ως γραφίστρια, μ’ έπνιγε στην κυριολεξία το άγχος για το αν θα κατάφερνα να φέρω εις πέρας αξιοπρεπώς όποια εργασία αναλάμβανα. Αναστατωνόμουν σε βαθμό τέτοιο που για μέρες δεν μπορούσα να κοιμηθώ ή να συγκεντρωθώ σε κάτι άλλο, μέχρι να τη βάλω σε μια σειρά. Με κατέτρεχε μια βαθιά αγωνία, λες και ολόκληρη η ύπαρξή μου εξαρτιόταν από το αν θα κατορθώσω να φτιάξω κάτι καλό. Άρχίζα αμέσως τις συγκρίσεις, πάντα υπήρχαν εφαρμογές ωραιότερες απ’ αυτήν που είχα σχεδιάσει εγώ, πάντα ήμουν ανεπαρκής που δεν είχα φτάσει στο επίπεδο όπου θα έπρεπε, πάντα υπήρχαν άλλοι πιο δημιουργικοί, πιο ταλαντούχοι, πιο αποτελεσματικοί, με μεγαλύτερη εμπειρία ή περισσότερη γνώση. Δεν έχω κατορθώσει έως τώρα να διαχειριστώ αποτελεσματικά αυτό το υπαρξιακά ασφυκτικό αίσθημα.

Διέθετα από νεαρή ηλικία τη δυνατότητα να αντιλαμβάνομαι τι περιμένουν οι άλλοι από μένα και να προσαρμόζω με λεπτομέρεια τις επιδόσεις μου στις απαιτήσεις τους, γεγονός που μου επέτρεψε να έχω καλά αποτελέσματα στα αντικείμενα με τα οποία έχω καταπιαστεί. Είναι χαρακτηριστικό ότι αρίστευσα στην έκθεση στις Πανελλήνιες χωρίς να έχω καθόλου συνειδητοποιήσει ότι σκοπός της έκθεσης είναι να παρουσιάσει κανείς τις απόψεις του – είχα απλώς καταλάβει καλά τι ήταν αυτό που απαιτούνταν να γράψω, το οποίο και κατέθεσα.

Κάπου, όμως, πρέπει να βρίσκεται ένας πιο αληθινός τρόπος προσέγγισης. Αναγνωρίζω τώρα ότι, σε ό,τι έχω κάνει και βγήκε καλό, το κομμάτι του που αξίζει είναι αυτό που ξέφυγε από την αγωνία, αυτό που ξεγλύστρησε ανάμεσα απ’ τις συμπληγάδες των συγκρίσεων και των εξωτερικών προτύπων, αυτό που ήρθε στην επιφάνεια από κάπου βαθιά μέσα μου χωρίς εγώ να καταλάβω πώς. Τις στιγμές που το αντικείμενο με συνεπήρε τόσο ώστε να ξεχάσω την πίεση, τι σύμπτωση, τότε ήταν που μου ήρθαν οι καλύτερες ιδέες, τότε βγήκε το ωραιότερο αποτέλεσμα και, δεύτερη σύμπτωση, τις στιγμές εκείνες είναι που απόλαυσα τη διαδικασία της δημιουργίας, καθώς ξεχάστηκα μέσα της.

Θα ήθελα, επιτέλους, να καταφέρω ν’ αποτινάξω το κυνήγι της «τελειότητας», πριν χάσω μπλοκαρισμένα όλα τα δημιουργικά μου χρόνια – εξάλλου ποια είναι ακριβώς αυτή η «τελειότητα» κανείς δεν μπορεί να το πει. Ο Διονύσιος Σολωμός πέρασε ολόκληρη τη ζωή του να την αναζητά, διορθώνοντας ξανά και ξανά επί δεκαετίες γραπτά όπως οι «Ελεύθεροι πολιορκημένοι», που έμειναν ημιτελή γιατί δεν τον ικανοποιούσαν. Κείμενα που, τελικά, αποτελούν αριστουργήματα. Ναι, πάντα θα υπάρχουν άνθρωποι πιο αξιόλογοι, πιο έμπειροι, πιο σοφοί, με μεγαλύτερο ταλέντο, τεχνική αρτιότητα και περισσότερη γνώση – ε, και τι πειράζει; Κάπου στον κόσμο θα πρέπει να βρίσκεται λίγος χώρος και για το δικό μου πετραδάκι. Σε τούτη την αναζήτηση έχετε μπλεχτεί άθελά σας κι εσείς, ταλαιπωρημένοι μου αναγνώστες.

[Ξαναπιάνοντας το θέμα μετά από τόσους μήνες, σήμερα μου μίλησε και η αντίθετή του πλευρά: Διάβασα τις προάλλες ένα αξιόλογο νεανικό ιστολόγιο φοιτήτριας γύρω στα είκοσι, στην ηλικία δηλαδή της κοπέλας που αυτοκτόνησε. Είδα εκεί σ’ ένα κείμενο, και από τη θέση της μητέρας που είμαι πλέον, τους προβληματισμούς που μόλις εξέθεσα, αυτούς που ολόκληρη τη ζωή μου με απασχολούν. Έτσι, έρχομαι επιπλέον να ρωτήσω: Πόση ευθύνη έχουμε όταν αξιολογούμε τη δημιουργία, τις απόψεις ή τις επιλογές των άλλων; Των παιδιών μας, των μαθητών μας, των συνεργατών μας, αυτών που βασίζονται στη γνώμη μας για να χτίσουν ή να γκρεμίσουν την αυτοεκτίμησή τους; Πόσο λεπτή είναι η ισορροπία ανάμεσα στον εποικοδομητικό σχολιασμό και την κακοπροαίρετη κριτική, που μοναδικό κίνητρο έχει να καλύψει τη δική μας αίσθηση ανεπάρκειας; Πόσο προσεκτικοί, εγκρατείς και συνειδητοποιημένοι πρέπει να είμαστε πριν εκφέρουμε οποιαδήποτε άποψη, ιδιαίτερα αρνητική;]

Πάλι θα κλείσω με ένα τσιτάτο. Αυτές τις μέρες διαβάζω διάφορα ανακατεμένα, ό,τι υπάρχει στα βιβλία που φέραμε μαζί. Ξανάνοιξα, λοιπόν, κι ένα μυθιστόρημα της νεανικής μου ηλικίας, «Τα ψάθινα καπέλα» της Μαργαρίτας Λυμπεράκη. Μια απ’ τις ηρωίδες λέει κάποια στιγμή στην αδελφή της: «Εσύ ζητάς από τη ζωή πράγματα εξαιρετικά. Εγώ όχι. Γιατί ξέρω πως η καθημερινή ζωή είναι που κρύβει τη μεγαλύτερη δύναμη». Δε θέλω άλλο να επιδιώκω τα εξαιρετικά. Ας αφήσω στο εξής τούτο το βάρος στους άλλους. Θέλω να εργάζομαι γι’ αυτά, τα ίσως ατελή και ασήμαντα, που κρύβουν όμως την προσωπική μου αλήθεια. Κατόπιν τούτου, έχετε πολλά να υποφέρετε ακόμη διαβάζοντάς με.

Advertisements

6 thoughts on “Είναι κανείς εδώ; Καιρός να ψάξω.

  1. Αυτή τη φορά δάκρυσα που σε διάβασα πιο ανάλαφρη, ελεύθερη, αεράτη…
    Πιο απελευθερωμένη, πιο απενοχοποιημένη… Σε χαίρομαι πάρα πολύ σε όλη αυτή τη διαδρομή σου και με συγκινείς!

  2. πολύ ωραίο κείμενο! Με τα περισσότερα που γράφεις, ταυτίζομαι… Keep walking (ξέρω, τσιτάτο διαφήμισης – ακόμα χειρότερα)

  3. Γεια σου Nattzo, η ερώτηση που θέτεις για την αξιολόγηση αγαπημένων προσώπων μας ή και απλά συνεργατών είναι ιδιαίτερα κρίσιμη. Πώς μπορούμε να βρούμε τη χρυσή τομή του εποικοδομητικού σχολίου είναι δύσκολο, κυρίως γιατί αυτό εξαρτάται από τον παραλήπτη της κριτικής μας. Αν συνυπολογίσουμε ότι οι άνθρωποι αλλάζουν, ιδιαίτερα τα παιδιά, τότε πρέπει μάλλον να κρατούμε τη γνώμη μας για τον εαυτό μας.

    Μάλλον το πιο χρήσιμο είναι να βοηθήσουμε τους γύρω μας να πορεύονται όπως αυτοί καταλαβαίνουν και να μην επηρεάζονται από την κριτική και τα σχόλια όσο καλοπροαίρετα και να είναι, ακόμη και τα δικά μας.

    • Γεια σου Γιάννη! Πολύ ωραία μου τα λες, ειδικά στο τέλος! Δεν έρχεσαι να μου κάνεις ένα ιδιαίτερο; Σας φιλώ όλους.

  4. Ναταλία μου…
    Μα τι όμορφα που γράφεις…
    Ο λόγος σου φτάνει στο στόχο τόσο ανάλαφρα…
    Σε φιλώ και σε χαίρομαι ειλικρινά!

  5. Pingback: Stir Fry Creative | Πού είμαι; Α, ναι… στην Αμερική…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s