Χτυποκάρδια στο θρανίο;

school

Αφού σας άφησα να ησυχάσετε για βδομάδες, κι εφόσον προς το παρόν είμαι ακόμη εδώ, τώρα θα υποστείτε μαζεμένα όλα όσα σκεφτόμουν τόσες μέρες που δεν έγραψα. Σας ετοιμάζω ζουμερό ψυχωφέλιμο, όμως θέλει το χρόνο του. Εν τω μεταξύ, θα ελαφρύνω λίγο το κλίμα.

Όσο συνεχίζω να γράφω, ένα από τα στοιχεία που νομίζω ότι θα αποδειχθεί ενδιαφέρον είναι η αποτύπωση της προσωπικής μου πορείας, που αναπόφευκτα θα ακολουθήσει τη σειρά “απόλυτη άρνηση –> αποδοχή –> δημιουργία”. Για να είμαι ειλικρινής, κι εγώ είμαι περίεργη να διαπιστώσω αυτήν την εξέλιξη, την οποία δεν μπορώ ακόμη να φανταστώ. Σήμερα, λοιπόν, μετά από περίπου ενάμιση χρόνο καταγραφής, ομολογώ ότι είναι η πρώτη φορά που ένιωσα ότι μπορώ να επιτρέψω στον εαυτό μου να σχολιάσει και κάποια από τα θετικά στοιχεία της Αμερικής.

Επανέρχομαι, έτσι, στο σχολικό περιβάλλον, για το οποίο έχω μιλήσει ξανά. Για τους αναγνώστες που βρίσκονται στην Αμερική, αυτά που θ’αναφέρω είναι λίγο-πολύ γνωστά, και είναι όψεις που έχω ζήσει ως μητέρα παιδιών σε δημόσιο δημοτικό περιοχής που φημίζεται για την ποιότητα των δημόσιων σχολείων – η οποία παρουσιάζει τεράστια διακύμανση από πόλη σε πόλη.

Όπως ίσως ήδη διαπιστώσατε, η πειθαρχία και η ησυχία στο σχολείο είναι στοιχεία που με είχαν από την αρχή εντυπωσιάσει, σε μεγάλο βαθμό αρνητικά. Ερχόμενη από τη χαλαρότητα της Ελλάδας, μου δημιουργούσαν κυρίως ένα ασφυκτικό αίσθημα. Από την άλλη, δεν μπορώ να αρνηθώ τη χρησιμότητά τους, καθώς είναι προφανές ότι επιτρέπουν και στο μαθητή και στο δάσκαλο να αφοσιωθούν στο σκοπό για τον οποίο βρίσκονται στο σχολείο, δηλαδή στη διαδικασία της μάθησης.

Καθώς διδάσκω τη φετινή σχολική χρονιά σε απογευματινό ελληνικό σχολείο, δεν μπορούσα επίσης να μην επισημάνω την τεράστια διαφορά της συμπεριφοράς των μαθητών μας σε σχέση με τα παιδιά που έχω δει στο αμερικάνικο σχολείο. Ενώ, λοιπόν, στο αμερικάνικο είναι όλοι τύπος και υπογραμμός, στο ελληνικό, με τους ίδιους μαθητές, γίνεται χαμός, και σχεδόν όλες οι δασκάλες καταβάλλουν μεγάλη προσπάθεια για να επιβάλουν την τάξη.

Σίγουρα το ότι το ελληνικό σχολείο γίνεται το απόγευμα, μετά από μια πολύ κουραστική μέρα για τα παιδιά, και η έλλειψη ενδιαφέροντος από μέρους τους, εφόσον τα περισσότερα έρχονται με το ζόρι, είναι παράγοντες που ερμηνεύουν έως κάποιο βαθμό αυτήν την αντίθεση. Το έχω σκεφτεί, όμως, κι έχω καταλήξει ότι η συμπεριφορά των δασκάλων (συμπεριλαμβανομένου και του εαυτού μου) θα πρέπει επίσης να παίζει μεγάλο ρόλο.

Με αυτή τη διαπίστωση, όποτε έχει τύχει να επισκεφθώ το σχολείο των παιδιών μου, παρατηρώ και συχνά ρωτάω και την Ελένη (Τετάρτη δημοτικού) να μου πει λεπτομέρειες για το πώς λειτουργεί η μέρα στην τάξη της, μήπως και πιάσω κι εγώ καμιά ιδέα για να την εφαρμόσω. Κάποια στιγμή, μάλιστα, παρακάλεσα και τη δασκάλα της, μια πολύ γλυκιά νέα κοπέλα,  να μου δώσει μερικές συμβουλές, κι αυτή ανταποκρίθηκε αμέσως με τρεις χειρόγραφες σελίδες πολύ συγκεκριμένων προτάσεων (άλλο θετικό στοιχείο αυτό των Αμερικάνων, θα επεκταθώ άλλη φορά).

Έχω δει, λοιπόν, ότι τα σπουδαιότερα χαρακτηριστικά είναι δομή, πολύ ξεκάθαρες, συγκεκριμένες απαιτήσεις και όχι φωνές. Όλα γίνονται σε ένα εν πολλοίς άκαμπτο πλαίσιο, που δεν επιδέχεται εξαιρέσεις, κάποιες φορές σε ακραίο βαθμό, ενώ δεν αμφισβητείται σε καμιά συνθήκη η ικανότητα των μαθητών να λειτουργήσουν μέσα σ’αυτό. Δεν επιτρέπεται να μίλήσεις στην τάξη, πάει τελείωσε. Οι κανόνες της τάξης βρίσκονται αναρτημένοι από την πρώτη μέρα σε εμφανές σημείο, και μάλιστα η δασκάλα μου τόνισε ως απαραίτητο να τους έχω ξεκαθαρίσει και καταγράψει ευθύς εξαρχής. Θεωρείται απολύτως δεδομένο ότι αυτοί ακολουθούνται, θέμα ανυπακοής απλώς δεν υφίσταται.

Για να φέρω ένα παράδειγμα, τα παιδιά έχουν κάθε βδομάδα να μελετήσουν στο σπιτι μια λίστα καινούργιων λέξεων. Κάθε μέρα της εβδομάδας έχουν μια άσκηση με τις λέξεις αυτές, πάντα την ίδια. Έτσι, π.χ. τη Δευτέρα έχουν να τις ταξινομήσουν στο τετράδιο, την Τρίτη να τις χρησιμοποιήσουν σε προτάσεις κ.ο.κ. Το τετράδιο αυτό παραμένει στο σπίτι. Η δασκάλα το ελέγχει μια φορά το μήνα, την τελευταία Παρασκευή. Παρότι η δασκάλα δε θα ελέγξει, κανείς δε διανοείται να μην κάνει την άσκηση της μέρας στη μέρα της, είναι κάτι που απλώς δεν υπάρχει ως πιθανότητα.

Η ρουτίνα της τάξης επίσης είναι πάντα η ίδια και πολύ αυστηρή. Ταυτόχρονα, το πρόγραμμα της μέρας είναι πολύ ξεκάθαρο σε όλους, καθώς και ο ρόλος τους μέσα σ’αυτό. Δεν κάνουν πάντα όλοι το ίδιο πράγμα την ίδια στιγμή, είναι όμως ενήμεροι για το πού και πώς πρέπει να λειτουργήσουν. Ξέρουν, ας πούμε, ότι τώρα θα κάνω αυτό, μετά θα πάω σ’εκείνο το σημείο της τάξης να κάνω εκείνο κι, αν τελειώσω, θα πάω να διαβάσω στη γωνία διαβάσματος με ησυχία μέχρι να τελειώσουν οι άλλοι, και το ακολουθούν χωρίς αντιρρήσεις.

Το άλλο που είδα είναι ότι, για να μεταβούν από τη μία δραστηριότητα στην άλλη, δεν τους μιλάει απαραίτητα, και ασφαλώς δεν τους φωνάζει, αλλά χρησιμοποιεί συχνά διαφορετικά μέσα. Στις οδηγίες που μου έδωσε μου το τόνισε ότι πρέπει να αποφύγω τις φωνές με οποιοδήποτε τρόπο (συγκεκριμένα μου είπε “Τα παιδιά δε χρειάζονται ν’ ακούν τη φωνή σου”). Έτσι την είδα, όταν πήγαν ν’ αρχίσουν να ψιθυρίζουν μεταξύ τους (προσέξτε, είπα “ψιθυρίζουν”, όχι “μιλούν”), να χτυπά ρυθμικά παλαμάκια με διάφορους ρυθμούς, τους οποίους τα παιδιά έπρεπε να επαναλάβουν, οπότε έκοψαν κατ’ ευθείαν το ψιθύρισμα για να συγκεντρωθούν στο χτύπημα. Δεν τους είπε να το επαναλάβουν, το έκαναν αυτόματα, ήξεραν ότι αυτό πρέπει να κάνουν μόλις ακούσουν το παλαμάκι. Την είδα να βάζει χρονόμετρο, που, χωρίς να τους πει τίποτα, όταν χτύπησε, κατ’ ευθείαν όλοι σταμάτησαν τη μια δραστηριότητα και προχώρησαν στην επόμενη, χωρίς αντίρρηση και “μισό λεπτό κυρία, δεν πρόλαβα”. Η Ελένη μου είπε ότι κάθε μέρα, σε πέντε διαφορετικές περιστάσεις (π.χ. πριν το γεύμα ή όταν μαζεύουν τις σάκες το μεσημέρι), τους βάζει μια μουσικούλα – διαφορετικό σκοπό κάθε φορά και πάντα τον ίδιο, π.χ. μια απ’ τις φορές τους βάζει τη μουσική από το Mission Impossible. Μόλις ακούσουν τη μουσικούλα σηκώνονται κατ’ ευθείαν και κάνουν αυτό που η μουσική σηματοδοτεί, και πάλι χωρίς κουβέντες και διαμαρτυρίες.

Μετά από όλες αυτές τις προτάσεις, ασφαλώς εγώ δεν έχω κατορθώσει να εφαρμόσω καμία προς το παρόν, αφού μου είναι τόσο ξένες και δε μου έρχονται καθόλου φυσικές, όμως δεν μπορώ να αρνηθώ τη χρησιμότητά τους. Επίσης, αν κανείς μεταφέρει το μικρόκοσμο της τάξης στο μεγάλο κόσμο του κράτους, αντιλαμβάνεται πολύ εύκολα πώς στην Ελλάδα, όπου πάντα υπάρχουν εξαιρέσεις για όλα, δε λειτουργεί ποτέ τίποτα όπως θα έπρεπε. Πολύ επιφανειακά διαπιστώνω ότι θέλει τεράστια μαεστρία για να μπορέσει η αγαπημένη μου, πολύτιμη ευελιξία να συμβαδίσει με τη λειτουργικότητα, ειδικά σε θέματα συλλογικών κανόνων.

Θα κλείσω τη σημερινή ανάρτηση αναφέροντας ένα τελευταίο θετικό, που είναι πιο απλό και εύκολα εφαρμόζεται με λίγη οργάνωση. Οι μαθητές, με συστηματικό τρόπο, βοηθούν τους άλλους μαθητές. Παραδείγματα (προσοχή στις φράσεις – σλόγκαν, για να μην ξεχνιόμαστε):
– Η αρχή “Ask three before me”. Για κάποιο πρόβλημα, ο μαθητής οφείλει να ρωτήσει πρώτα τρεις άλλους συμμαθητές πριν ρωτήσει τη δασκάλα.
– Buddy reading. Τα παιδιά της Τετάρτης μοιράζονται στα παιδιά της Πρώτης, ώστε σε κάθε τεταρτάκι να αντιστοιχεί ένα πρωτάκι. Κάθε βδομάδα, συγκεκριμένη μέρα και ώρα, τα τεταρτάκια πηγαίνουν και διαβάζουν στο πρωτάκι τους βιβλία από τη βιβλιοθήκη.
– Helping hands. Στο γεύμα, κατά συγκεκριμένες ομάδες, που εναλλάσσονται κυκλικά, τα τεταρτάκια στέκονται δίπλα απ’ τα μικρότερα παιδιά για να τα βοηθήσουν, π.χ. ν’ ανοίξουν ένα πακέτο που δεν μπορούν ή σε άλλες αντίστοιχες ανάγκες.

Με αυτά τα σχολικά για σήμερα, σας αποχαιρετώ.

Advertisements

2 thoughts on “Χτυποκάρδια στο θρανίο;

  1. “Ακριβώς” όπως και στα ελληνικά σχολεία!!… Πολύ ενδιαφέρουσες απόψεις που μας μετέφερες Νάταλυ! Λες αυτό με τη μουσική να μπορεί να εφαρμοστεί και σε καθημερινές ρουτίνες στο σπίτι π.χ. βραδινό μπάνιο-δόντια-γάλα και …επιτέλους ύπνο χωρίς γκρίνια και “μισό λεπτό μαμά”; Σε φιλώ!

  2. Pingback: Πάμε πάλι μια συγκρισούλα; | Πού είμαι; Α, ναι… στην Αμερική…

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s