Θέλει αρετή και τόλμη η αυτογνωσία

Για να μην ξεχνάμε και τα ψυχωφέλιμα, ακολουθεί το κείμενο που έγραψα αυτη τη φορά ως συνεισφορά στο διαδικτυακό ντοκιμαντέρ New Diaspora.

________________________________________________________________________

modern_ancient_greek

Πρόσφατα παρακολουθήσαμε στο ελληνικό σχολείο της τοπικής μας ενορίας τη λεγόμενη «Ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων». Είναι μια εκδήλωση που οργανώνεται στις ελληνοαμερικανικές κοινότητες με αφορμή τη γιορτή των Τριών Ιεραρχών, και ως σκοπό έχει, εκτός από την υπενθύμιση του θρησκευτικού χαρακτήρα του συγκεκριμένου εορτασμού, την προβολή της ελληνικής γλώσσας και του ελληνικού πολιτισμού. Κάθε τάξη προετοιμάζει ένα σύντομο πρόγραμμα με απαγγελίες, τραγούδια ή σκετς, στο πνεύμα των σχολικών γιορτών όπως τις γνωρίζουμε από την Ελλάδα, και με ποικιλία θεμάτων παρμένων από την ελληνική πολιτιστική παράδοση, αρχαιότερη ή νεότερη. Έτσι, ενδεικτικά, σε τέτοιες γιορτές έχουν παρουσιαστεί από αρχαία τραγωδία, Ελύτη και Θεοδωράκη έως Βουγιουκλάκη, Τσανακλίδου, Μάλαμα και κλασικά παιδικά τραγούδια.

Η όλη εκδήλωση αποτελεί μια ευκαιρία για να απολαύσουν οι παρευρισκόμενοι τα παιδιά τους να μιλούν Ελληνικά – εικόνα σπάνια πολλές φορές, μια που τα παιδιά συχνά αντιστέκονται και δε θέλουν να μιλήσουν Ελληνικά αν δεν τα πιέσει κανείς – καθώς και για να έρθουν οι μαθητές σε επαφή με στοιχεία του ελληνικού πολιτισμού, τα οποία αλλιώς δεν έχουν τη δυνατότητα να γνωρίσουν. Καθώς δίδαξα στο ελληνικό σχολείο για δύο σχολικές χρονιές, γνωρίζω από προσωπική εμπειρία πως οι δασκάλες δίνουν τον καλύτερο εαυτό τους, και με πολλή αγάπη και μεράκι προετοιμάζουν την παρουσίαση της τάξης τους.

giorti_grammatwn

Τα συναισθήματά μου, ως γονέα-θεατή, κατά την παρακολούθηση της εν λόγω γιορτής, έχουν υπάρξει εξ’ αρχής ανάμικτα. Έχω γράψει για το θέμα κι άλλες φορές, όπως τότε που περιέγραφα την περσινή παρέλαση της 25ης Μαρτίου στη Νέα Υόρκη. Τον πρώτο μου καιρό στην Αμερική ένιωθα αποκλειστικά λύπη παρακολουθώντας τέτοιες εκδηλώσεις. Παρότι τώρα, εκ των πραγμάτων, την έχω κάπως δεχτεί, τότε δυσκολευόμουν να χωνέψω την εικόνα των παιδιών που, ενώ αισθάνονταν κυρίως ως Αμερικανάκια, ταυτιζόμενα, όπως είναι φυσικό, με την κουλτούρα μέσα στην οποία μεγαλώνουν, παιδεύονταν επί σκηνής, με τα σπασμένα τους Ελληνικά, να παρουσιάσουν κάτι που, κατ’ εμέ, τους ήταν σχεδόν εντελώς ξένο. Την ίδια στιγμή φανταζόμουν τα δικά μου παιδιά να βρίσκονται αργά ή γρήγορα στη θέση τους, κι ένιωθα βαθιά απογοήτευση στη σκέψη ότι, αν καταλήξουμε να μείνουμε εδώ για καιρό, ό,τι σηματοδοτεί την πολιτιστική μας καταγωγή, όσο και να προσπαθήσω, τελικά θα ξεθωριάσει και, καθώς θα προχωρούν οι γενιές, θα χαθεί. Το ερώτημα σταθερά παραμένει για μένα: Αν τελικά τα παιδιά μου μεγαλώσουν στην Αμερική, τι θα τους μείνει από την καταγωγή τους; Μάλλον μια αντίληψη τόσο σχετική με την ελληνική ουσία όσο τα πατατάκια Lays με γεύση Greek Gyro που έχω δει να κυκλοφορούν εδώ.

IMG_1046

Το ερώτημα μου φαίνεται ακόμη πιο φλέγον όταν συνδυαστεί με έναν επιπλέον, επίσης σταθερό μου, προβληματισμό. Έχω περάσει σημαντικό μέρος της ενήλικής μου ζωής προσπαθώντας να κατανοήσω ποια χαρακτηριστικά στοιχειοθετούν τη αξιόλογη όψη της σημερινής Ελλάδας. Υπό τις παρούσες συνθήκες, κατά τις οποίες φανερώνεται σχεδόν καθημερινά, με μικρές και μεγάλες αφορμές, το αρνητικό της πρόσωπο, συχνά δεν μπορώ, όσο κι αν διακαώς το επιθυμώ, να διακρίνω τη θετική της πλευρά  με σαφήνεια. Τα γνωστά τουριστικά κλισέ (ήλιος, θάλασσα, φυσική ομορφιά, ιστορική κληρονομιά και δημοτική παράδοση) σ’αυτή τη φάση δε με ικανοποιούν ως παράγοντες που μπορούν αποκλειστικά να ορίσουν  την αξία μας ως έθνους. Κι αυτό όχι γιατί τα ίδια δε διαθέτουν σπουδαιότητα, αλλά για το ακριβώς αντίθετο.

Αντί εμείς, οι σημερινοί Έλληνες, να παίρνουμε την αυταπόδεικτή τους αξία ως έναυσμα για δημιουργική αναζωογόνηση, ως αφετηρία προς την επιδίωξη ενός αξιόλογου σύγχρονου προσώπου, συχνά τα χρησιμοποιούμε απλώς για να καλύπτουμε τη ζοφερή μας εικόνα και να ματαιώνουμε οποιαδήποτε απόπειρα αυτοκριτικής ή αυτοβελτίωσης. Κρυβόμαστε πίσω από τα παρελθοντικά επιτεύγματα της φυλής μας, διαφημίζοντας σαν δικό μας το μεγαλείο τους στους γύρω μας, χωρίς να υποψιαζόμαστε το υπαρκτό ερώτημα: Εμείς, σήμερα, κατά πόσο είμαστε αντάξιοι του μεγαλείου αυτού; Αν επιχειρήσουμε να αποκριθούμε με ειλικρίνεια, η απάντηση νομίζω πως δε θα μας είναι ιδιαιτέρως ευχάριστη.

Θυμώνω, λοιπόν, όταν γίνομαι μάρτυρας αυτού του είδους της συμπεριφοράς, και στη φετινή Ημέρα των Ελληνικών Γραμμάτων είχα την ευκαιρία να τη διαπιστώσω και πάλι, με αφορμή το τραγούδι της Μελίνας Ασλανίδου «Με την Ελλάδα εγώ ξυπνάω και κοιμάμαι», που στη γιορτή το άκουσα για πρώτη φορά. Ψάχνοντας στη συνέχεια στο διαδίκτυο, ανακάλυψα ένα βίντεο/φωτογραφικό κολάζ με μουσική επένδυση το τραγούδι, που έγινε viral το φετινό καλοκαίρι, τις ημέρες του δημοψηφίσματος, και τώρα έχει συγκεντρώσει περίπου 1.400.000 θεατές.

Παραθέτω αποσπάσματα από τους στίχους, όπως τους βρήκα στο διαδίκτυο:

«Δε σε φοβάμαι […]
…έχω στα στήθια μου τους στίχους του Σεφέρη,
έχω του Γκάτσου την Αμοργό,
έχω τον Κάλβο, τον Σολωμό.
[…]
έχω έναν ήλιο φυλαχτό απ’ τη Βεργίνα,
έχω τον Όλυμπο, τον Υμηττό,
το Παλαμίδι, την κύρα της Ρω.
[…]
έχω μια θάλασσα αγάπες στο Αιγαίο,
έχω στην Κρήτη ένα Θεό,
ένα ακρωτήρι κι ένα σταυρό.
[…]
έχω ένα δέντρο στην Επίδαυρο φυτέψει,
έχω μια ορχήστρα κι ένα βωμό,
έχω το λόγο μου τον τραγικο.»

Ένα τέτοιο άκουσμα, τραγουδισμένο την παρούσα στιγμή της συνολικής εθνικής μας απελπισίας, υπό τους ήχους μουσικής που φέρνει στο νου σωρούς από γαρύφαλλα να πλημμυρίζουν δημοφιλή λαϊκή πίστα, προσωπικά μόνο στενοχώρια μου προκαλεί. Πόσοι μεταξύ μας είναι έστω και ελάχιστα αντάξιοι των όσων αναφέρονται στους στίχους, που τους διατυμπανίζουμε κιόλας, σαν τα επιτεύγματά τους να μας ανήκουν; Πόσοι, του εαυτού μου συμπεριλαμβανομένου, αν δεν είναι αντάξιοι, έχουν τουλάχιστον διαβάσει Σεφέρη, Γκάτσο, Κάλβο, Σολωμό, αρχαία τραγωδία, σε βάθος τέτοιο που να έχει ειλικρινά επηρεαστεί η ζωή τους, η σκέψη τους, οι επιλογές τους;

Δε λέω να μη νιώθουμε περήφανοι για την καταγωγή μας. Δε λέω πως δεν έχουμε ανάγκη το στήριγμά της στη σκοτεινή συγκυρία που διανύουμε. Ας μη ζούμε, όμως, και με αυταπάτες. Πρόσφατα διάβασα ένα κείμενο του Απόστολου Λακασά για τον πανεπιστημιακό Θεοδόση Τάσιο. Εκεί ο δημοσιογράφος παρατήρησε: «Εμείς πιστεύουμε πως είμαστε καλύτεροι από τους δυτικούς […] Αλλωστε, είμαστε απόγονοι του αρχαίου ελληνικού πολιτισμού». Η απάντηση που έλαβε ήταν: «Ας τα αφήσουν αυτά τα ελληναράδικα. Μπορεί να ήταν απαραίτητα για την τόνωση της εθνικής μας ταυτότητας το 1800, αλλά τώρα; Εκμεταλλευόμαστε ένα κλέος στο οποίο δεν συνεργήσαμε.» Δεν μπορώ παρά να συμφωνήσω. Μάλλον έχει έρθει ο καιρός να ανασκουμπωθούμε.

yasou1

New Diaspora

Advertisements

2 thoughts on “Θέλει αρετή και τόλμη η αυτογνωσία

  1. Ευχαριστούμε Ναταλία! Θα το διαβάσω αύριο γιατί είναι αργά νύχτωσε νυστάζω ο Αλκίινοος κάνει βαλίτσα για την άλλη άκρη της γης την Αυστραλία που πάει αύριο σήμερα ήταν γεμάτη μέρα και το κρεββάτι το σκέφτομαι και λιώνω.! άντε και ένα ντους πριν! ωραία που ξεκινάμε πράγματα παράλληλα! ωραίο το stir fry!!! τι καλά! σήμερα έκοψα και την πρώτη μου απόδειξη στα μπλοκάκια σε μία μαμά! τυπώνω τις καρτούλες μέσα στην εβδομάδα! σιγά σιγά ανοίγουμε φτεράκαληνύχτα σε όλους σας ή μάλλον καλό γλυκό απόγευμα! σας σκεφτόμαστε συχνά! 

    • Δεν του λες να κάνει κι ένα αντίστοιχο ταξίδι στη Νέα Υόρκη; Θα σου γράψω κάποια στιγμή ιδιαιτέρως για τα υπόλοιπα. Φιλιά!!

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s